Pierre Pigneau de Behaine – Życie i Działalność
Pierre Joseph Georges Pigneau de Behaine, znany w Wietnamie jako Bá Đa Lộc Bỉ Nhu, urodził się 2 listopada 1741 roku w Origny-en-Thiérache, we Francji. Był francuskim duchownym katolickim, misjonarzem oraz dyplomatą, który na stałe wpisał się w historię Wietnamu. Jego życie i działalność związane były z trudnymi warunkami życia w tropikach oraz z zaangażowaniem w politykę, co czyni go postacią wyjątkową na tle innych misjonarzy tamtych czasów.
Wczesne życie i misja
Urodził się jako najstarszy z dziewiętnaściorga dzieci skromnego mistrza garbarskiego. Pomimo sprzeciwu ojca zdecydował się zostać księdzem. W 1765 roku Towarzystwo Misji Zagranicznych wysłało go do seminarium duchownego na wyspie Phú Quốc, położonej w Zatoce Syjamskiej. Jego zadaniem było kształcenie około czterdziestu seminarzystów, pochodzących z Wietnamu, Chin i Tajlandii, w duchu katolickim. Działalność ta była zgodna z testamentem Alexandre de Rhodesa, który był jednym z pionierów katolicyzmu w Azji.
Trudności i niebezpieczeństwa
Życie na wyspie Phú Quốc okazało się jednak dalekie od komfortu. Pigneau musiał stawić czoła nie tylko trudnym warunkom klimatycznym, ale także nieprzyjaznemu otoczeniu. Po przybyciu do seminarium udzielił schronienia uciekającemu syjamskiemu księciu, co doprowadziło do dramatycznych wydarzeń. Jego działania przyciągnęły uwagę siepaczy, którzy zburzyli seminarium i pojmali Pigneau’a, zakuwając go w dyby. Po kilku miesiącach cierpień udało mu się uciec i podjąć próbę odbudowy seminarium, co jednak szybko przerwał atak piratów, którzy zniszczyli jego pracę oraz wymordowali większość seminarzystów.
Początki działalności politycznej
W 1770 roku papież Klemens XIV konsekrował Pigneau de Behaine’a na biskupa Adranu. Mimo że była to godność tytularna, otworzyła mu drzwi do szerszych działań. W 1784 roku spotkał na wyspie Phú Quốc przyszłego cesarza Wietnamu Nguyễn Ánha, który uciekł przed Tajsonami. Biskup zaproponował mu pomoc militarystyczną ze strony Francji, co doprowadziło do sformułowania planu poselstwa do króla Francji.
Podróż do Francji
Pigneau de Behaine chętnie podjął tę misję. Po przybyciu do Pondicherry spotkał się z lokalnymi notablami, którzy jednak uznali pomysł wsparcia Nguyễnów za mało realny. Mimo to biskup postanowił udać się do Paryża i przedstawić swój projekt królowi Ludwikowi XVI. W 1787 roku przybył do Wersalu z młodym księciem Nguyễn Phúc Cảnh oraz grupą sług. Choć wzbudził sensację swoją obecnością i historią, król ostatecznie odrzucił pomysł wsparcia militarnego dla Wietnamu, argumentując trudną sytuacją finansową kraju.
Francuskie wsparcie dla Wietnamu
Mimo początkowych niepowodzeń Pigneau nie poddawał się. Udało mu się przekonać doradców królewskich o potrzebie interwencji we Wietnamie, twierdząc, że może to zapobiec zajęciu tych terenów przez Anglików. 28 listopada 1787 roku podpisano traktat między Francją a Nguyễn Ánh’em, który zapewniał wsparcie wojskowe dla przyszłego cesarza w zamian za ustępstwa terytorialne oraz handlowe.
Rola Komisarza Królewskiego
Po podpisaniu traktatu Pigneau objął rolę francuskiego Komisarza Królewskiego w Kochinchinie. Szybko jednak napotkał opór ze strony gubernatora Pondicherry, Thomasa Conwaya, który miał swoje powody do sabotowania ekspedycji. Gdy sytuacja polityczna we Francji zaczęła się zaostrzać poprzez Rewolucję Francuską, Pigneau postanowił działać na własną rękę i zebrać fundusze na ekspedycję.
Ekspedycja i osiągnięcia
Pigneau podjął decyzję o samodzielnym prowadzeniu ekspedycji wojskowej do Wietnamu. Udało mu się zebrać około 400 dezerterów z armii francuskiej oraz zdobyć statki i broń dzięki wsparciu lokalnych kupców. Uczestnicy wyprawy odegrali kluczowe role w dalszych działaniach militarnych Nguyễnów przeciwko Tajsonom.
Ostateczne sukcesy
W 1802 roku Nguyễn Ánh koronował się na cesarza Wietnamu jako Gia Long. Pomimo że Pigneau nie doczekał tego momentu – zmarł na dyzenterię tuż przed ostatecznym szturmem Quy Nhơn – jego zasługi zostały docenione przez Wietnamczyków. Jego pogrzeb przeszedł do historii jako jeden z najbardziej majestatycznych: procesji przewodziło 12 tysięcy żołnierzy oraz setki słoni.
Dziedzictwo Pierre’a Pigneau de Behaine’a
Pierre Pigneau de Behaine pozostawił po sobie trwałe ślady zarówno w historii Wietnamu, jak i w dziejach misjonarstwa katolickiego w Azji. Jako człowiek wykształcony i oddany sprawie religijnej oraz politycznej stał się mostem między kulturą europejską a azjatycką. Dzięki jego staraniom katolicyzm miał szansę rozwinąć się w tym regionie świata.
Refleksja nad jego życiem
Mimo licznych przeciwności losu Pierre Pigneau de Behaine nigdy nie tracił wiary ani determinacji w dążeniu do celu. Jego życie pokazuje, jak wielką rolę mogą odegrać jednostki
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).