Krwotoczna choroba zwierzyny płowej
Krwotoczna choroba zwierzyny płowej (EHD) to zakaźna, lecz niezaraźliwa wirusowa choroba, która dotyka owce i inne przeżuwacze. Przenoszona jest przez stawonogi, a głównymi gospodarzami są jelenie wirginijskie (Odocoileus virginianus). Mimo że mogą na nią cierpieć również owce, kozy i bydło, objawy kliniczne zostały dotychczas dokładnie opisane jedynie u jeleni. W Polsce choroba ta od 2004 roku podlega zwalczaniu z urzędu, a od 2026 roku będzie obowiązywać konieczność powiadamiania o jej wystąpieniu.
Etiologia choroby
Czynnikiem wywołującym krwotoczną chorobę zwierzyny płowej jest wirus oznaczany skrótem EHDV (Epizootic haemorrhagic disease of deer virus). Należy on do rodziny Reoviridae i rodzaju Orbivirus. Co ciekawe, wirus EHDV jest pokrewny do wirusa wywołującego chorobę niebieskiego języka, co sprawia, że ich objawy oraz zmiany patologiczne są do siebie bardzo podobne. Obecnie naukowcy zidentyfikowali 10 serotypów tego wirusa, co wskazuje na jego dużą zmienność genetyczną oraz potencjał do adaptacji w różnych populacjach zwierząt.
Obraz kliniczny
Obraz kliniczny krwotocznej choroby zwierzyny płowej zależy od postaci, jaką przybiera ta choroba. U jeleni wyróżnia się trzy główne formy: nadostrą, ostrą oraz chroniczną. W każdej z tych postaci obserwuje się różne objawy kliniczne, które mogą znacznie różnić się intensywnością.
Postać nadostra
Postać nadostra może prowadzić do nagłej śmierci zwierzęcia bez wcześniejszych zauważalnych objawów. W przypadkach, gdy zwierzęta wykazują jakiekolwiek symptomy, można zaobserwować gwałtowny wzrost temperatury ciała oraz duszności. Często występują także krwawe wycieki z nosa oraz silne zaczerwienienie błony śluzowej policzków i jamy nosowej.
Postać ostra
W postaci ostrej choroby zwierzęta mogą wykazywać silny dyskomfort, a także obrzęki szyi i głowy. Możliwe są także biegunki z domieszką krwi w kale, co dodatkowo obciąża organizm i prowadzi do odwodnienia. W tej fazie choroby bardzo ważne jest szybkie rozpoznanie oraz podjęcie działań mających na celu ratowanie zdrowia zwierząt.
Postać chroniczna
Chroniczna postać EHD jest trudniejsza do zdiagnozowania, ponieważ objawy mogą być mniej wyraźne i trwać dłużej. Zwierzęta mogą wykazywać przewlekłe osłabienie oraz spadek kondycji fizycznej. Zmiany te mogą być mylone z innymi schorzeniami, co utrudnia skuteczne leczenie.
Zmiany anatomopatologiczne
Zmiany anatomopatologiczne po śmierci zwierząt chorych na krwotoczną chorobę zwierzyny płowej są bardzo podobne do zmian obserwowanych w przypadku choroby niebieskiego języka. Oba te schorzenia charakteryzują się obecnością krwawień wewnętrznych oraz uszkodzeniem tkanek. Na podstawie tych zmian nie można jednoznacznie odróżnić obu jednostek chorobowych bez przeprowadzenia dalszych badań laboratoryjnych.
Znaczenie epidemiologiczne
Krwotoczna choroba zwierzyny płowej ma istotne znaczenie epidemiologiczne, szczególnie w kontekście zarządzania populacjami dzikich zwierząt oraz hodowlą przeżuwaczy. Zakażenie wirusem EHDV może prowadzić do znacznych strat w populacjach jeleni oraz innych przeżuwaczy, co ma bezpośredni wpływ na ekosystemy oraz gospodarki lokalne. Choroba ta nie jest zaraźliwa dla ludzi ani innych gatunków zwierząt domowych, jednak jej wpływ na dziką faunę może prowadzić do poważnych zaburzeń w równowadze ekologicznej.
Zwalczanie i profilaktyka
Zwalczanie krwotocznej choroby zwierzyny płowej opiera się na monitorowaniu populacji zwierząt oraz podejmowaniu działań mających na celu ograniczenie rozprzestrzeniania się wirusa EHDV. Obejmuje to m.in. kontrolę stawonogów przenoszących wirusa oraz edukację hodowców o konieczności zgłaszania wszelkich przypadków podejrzanych o tę chorobę. Ważnym elementem profilaktyki jest również stosowanie szczepień wśród hodowanych przeżuwaczy oraz regularne badania weterynaryjne.
Zakończenie
Krwotoczna choroba zwierzyny płowej to poważne zagrożenie dla zdrowia dzikich przeżuwaczy oraz hodowli owiec i bydła. Dzięki odpowiednim działaniom prewencyjnym i edukacyjnym możliwe jest ograniczenie jej wpływu na populacje tych zwierząt oraz ochronę ekosystemów. Zrozumienie etiologii, obrazu klinicznego i zmian anatomopatologicznych tej choroby pozwala na skuteczniejsze zarządzanie zdrowiem zwierząt i minimalizowanie strat związanych z jej wystąpieniem.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).